Duurzaamheidsrapport: concreet voorbeeld en uitwerking

Wat is een duurzaamheidsrapport precies?

Uw klant vraagt ernaar. Uw bank vraagt ernaar. En u vraagt zich af: wat is dat eigenlijk, een duurzaamheidsrapport?

Een duurzaamheidsrapport — ook wel een ESG-rapport of niet-financieel rapport genoemd — is een document waarin een bedrijf op een gestructureerde manier rapporteert over drie domeinen:

• E (Environmental): milieu-impact — CO₂-uitstoot, energieverbruik, waterverbruik, afval

• S (Social): sociale prestaties — personeelsbeleid, veiligheid, diversiteit, lokale impact

• G (Governance): bestuur — ethiek, anticorruptiebeleid, transparantie

Het is geen marketingverhaal. Het is een feitelijk document met cijfers, doelstellingen en bewijs. Wie er een glossy PR-stuk van maakt, mist het punt volledig — en riskeert beschuldigingen van greenwashing.

Concreet voorbeeld: hoe ziet een duurzaamheidsrapport eruit voor een Belgische KMO?

Neem een fictief maar realistisch bedrijf: Govaerts Metaalwerken BV, een productiebedrijf met 45 medewerkers in Hasselt. Omzet: 6,2 miljoen euro. Klanten: voornamelijk Tier-1-leveranciers in de automotive sector.

Eén van die klanten — een grote assemblagespeler — vraagt jaarlijks een duurzaamheidsrapport op als voorwaarde voor contractverlenging. Govaerts Metaalwerken besluit te rapporteren volgens de VSME-standaard (Voluntary Sustainability Reporting Standard for non-listed SMEs). Dat is de vrijwillige Europese rapporteringsstandaard die EFRAG ontwikkelde voor niet-beursgenoteerde KMO’s en micro-ondernemingen, en die aansluit op de bredere ESRS-systematiek. De Europese Commissie keurde de VSME op 30 juli 2025 goed als aanbeveling. Dat is geen bindende wet, maar wel het Europese referentiepunt voor vrijwillige duurzaamheidsrapportering. Govaerts valt niet onder de wettelijke CSRD-verplichting, maar wil zijn klant toch een geloofwaardig en vergelijkbaar rapport bezorgen. Hieronder ziet u de kern van het eerste rapport, over boekjaar 2025.

Wat staat er in het rapport van Govaerts Metaalwerken?

1. Bedrijfsprofiel en governance‍

Een korte beschrijving van de activiteiten, de eigendomsstructuur en het ethisch beleid. Mertens vermeldt dat ze een interne gedragscode hebben ingevoerd in 2024 en dat er jaarlijks een leveranciersaudit plaatsvindt.

2. Milieu-indicatoren (E)

CO₂-uitstoot scope 1 (aardgas)

• 2024: 187 ton CO₂

• 2025: 162 ton CO₂

• Evolutie: −13%

CO₂-uitstoot scope 2 (elektriciteit, locatiegebaseerd)

• 2024: 94 ton CO₂

• 2025: 82 ton CO₂

• Evolutie: −13%

CO₂-uitstoot scope 2 (elektriciteit, marktgebaseerd)

• 2024: 94 ton CO₂

• 2025: 71 ton CO₂

• Evolutie: −24%

Totaal energieverbruik

• 2024: 1.240 MWh

• 2025: 1.090 MWh

• Evolutie: −12%

Waterverbruik

• 2024: 2.300 m³

• 2025: 2.150 m³

• Evolutie: −6,5%

Afval naar stortplaats

• 2024: 18 ton

• 2025: 11 ton

• Evolutie: −39%

De daling in CO₂-uitstoot is grotendeels toe te schrijven aan de installatie van 120 zonnepanelen (98 kWp) en de overstap op een groenestroomcontract.

Let op het verschil tussen de twee scope 2-cijfers. De VSME vraagt scope 2 minstens locatiegebaseerd te rapporteren, dus op basis van de gemiddelde uitstoot van het elektriciteitsnet. Daarin ziet u enkel het effect van de zonnepanelen, omdat Govaerts minder stroom van het net afneemt. Het effect van het groenestroomcontract verschijnt alleen in de marktgebaseerde berekening, die u optioneel mag toevoegen. Govaerts rapporteert beide, zodat de klant het volledige beeld krijgt.

Water en afval staan ook in de tabel. Die cijfers zijn niet voor elke KMO even relevant, maar voor een metaalbewerker vragen klanten er vrijwel altijd naar. Rapporteer ze dus als ze voor uw activiteiten betekenisvol zijn.

3. Sociale indicatoren (S)

• 45 voltijdsequivalenten, waarvan 7 vrouwen (16%)

• Ziekteverzuim: 4,2%, dat het bedrijf jaarlijks vergelijkt met het sectorgemiddelde

• 0 arbeidsongevallen met verzuim in 2025

• Gemiddeld 3,4 opleidingsdagen per medewerker

4. Actieplan 2026–2028‍

Govaerts formuleert drie prioritaire acties: (1) installatie van een warmtepomp ter vervanging van de aardgasketel, (2) invoering van een mobiliteitsbudget voor medewerkers, (3) een EcoVadis-beoordeling aanvragen, omdat enkele klanten die vereisen.

In de VSME-basismodule hoort dit onder de toelichting over praktijken, beleid en toekomstige initiatieven. Een actieplan is daar geen harde verplichting, maar het maakt uw rapport voor klanten en banken wel een pak overtuigender.

‍

Waarom dit rapport werkt — en wat het oplevert

Het rapport van Govaerts Metaalwerken is niet perfect. De scope 3-emissies (upstream en downstream) zijn nog niet in kaart gebracht. De diversiteitscijfers zijn voor verbetering vatbaar. En dat is precies het punt.

Het rapport is eerlijk. Het toont vooruitgang. En het geeft de klant voldoende houvast om het contract te verlengen.

Dat is de kern van wat een werkbaar duurzaamheidsrapport doet: het geeft externe stakeholders — klanten, banken, investeerders — een gefundeerd beeld van uw risico’s en uw traject. Banken zoals KBC en Belfius nemen duurzaamheidsinformatie steeds vaker mee in hun kredietbeoordeling, en de Europese Commissie moedigt financiële instellingen uitdrukkelijk aan om daarvoor de VSME als referentie te gebruiken. Wie geen enkel rapport heeft, is een onbekende in dat model. En onbekenden betalen een risicopremie.

Grote retailers vragen hun leveranciers steeds vaker naar hun CO₂-voetafdruk of een EcoVadis-score. Die druk sijpelt door de hele keten, ook naar bedrijven als Govaerts Metaalwerken die zelf niet aan consumenten leveren.

Tegelijk beschermen de Europese regels u als kleinere leverancier. Sinds de Omnibus-vereenvoudiging mogen bedrijven die wel onder de CSRD vallen, van partners in hun waardeketen in principe niet meer informatie eisen dan wat de vrijwillige standaard voorziet. Dat is de geest van de Omnibus-regels en van de VSME-aanbeveling. In contracten kunnen afnemers wel aanvullende eisen stellen, bijvoorbeeld een minimale EcoVadis-score, maar de inhoudelijke ESG-gegevens zou u via een VSME-rapport moeten kunnen aanleveren. Een VSME-rapport geeft u dus een helder antwoord op de vraag welke gegevens u moet aanleveren, en voorkomt dat u voor elke klant een andere vragenlijst invult.

Welk kader gebruikt u als KMO?

Voor KMO’s is de VSME-standaard (ontwikkeld door EFRAG, de European Financial Reporting Advisory Group) de meest logische keuze. Ze is:

• Ontworpen voor niet-beursgenoteerde micro-, kleine en middelgrote ondernemingen (minder dan 250 werknemers, volgens de Europese KMO-definitie)

• Modulair: de basismodule bevat de meest gevraagde datapunten, zoals scope 1 en 2, energie, personeel en anticorruptie. De uitgebreide module voegt onder meer reductiedoelen en transitie-informatie toe, voor wanneer klanten of banken meer vragen

• Afgestemd op wat grote, CSRD-plichtige bedrijven van hun leveranciers vragen via de ESRS-systematiek

• Op 30 juli 2025 door de Europese Commissie goedgekeurd als aanbeveling voor vrijwillige duurzaamheidsrapportering, zodat KMO’s makkelijker informatie kunnen leveren aan grote bedrijven én financiële instellingen. Een aanbeveling is geen bindende wet, maar heeft wel veel gewicht als EU-referentie

Alternatief of aanvullend: EcoVadis (geen rapporteringsstandaard, maar een beoordelings- en scoringsplatform dat door meer dan 100.000 bedrijven wereldwijd gebruikt wordt en dat veel afnemers opvragen) en de GRI-standaarden (Global Reporting Initiative, de oudste en meest gebruikte internationale standaard voor duurzaamheidsrapportage).

Een VSME-rapport en een EcoVadis-score sluiten elkaar niet uit: het rapport levert de onderbouwde data, de score is wat sommige klanten contractueel eisen. Welk kader past bij uw situatie? Dat hangt af van uw klanten, uw sector en uw ambities. Geen one-size-fits-all.

Is de VSME uitsluitend voor KMO’s?

Nee. EFRAG ontwierp de VSME voor niet-beursgenoteerde KMO’s volgens de Europese definitie, dus met minder dan 250 werknemers. Niets verbiedt andere organisaties om de standaard te gebruiken, maar dan is het strikt genomen geen KMO-standaard meer: het wordt een vrijwillig rapporteringskader. Dat is vooral relevant sinds het Omnibus-pakket de CSRD-drempels fors verhoogde, tot meer dan 1.000 werknemers en meer dan 450 miljoen euro omzet. Die wijzigingen gelden sinds 18 maart 2026. Heel wat middelgrote en zelfs grote bedrijven vallen daardoor niet langer onder de verplichting. Voor hen voorziet Europa een vrijwillige standaard die gebaseerd is op de VSME.

Ook vzw’s en andere organisaties die een eenvoudig en herkenbaar rapporteringskader zoeken, kunnen ermee aan de slag. Omgekeerd volstaat de VSME niet voor bedrijven die wél onder de CSRD vallen: zij moeten verplicht rapporteren volgens de volledige ESRS.